Bez wątpienia najbardziej sławnym i znanym diamentem jaki kiedykolwiek dane było podziwiać człowiekowi jest Cullinan. Surowy Callinan o masie 3106ct jest największym diamentem jaki do tej pory odkryto.

Frederick Wells – nadzorca kopalni Premier Mine w Południowej Afryce, podczas wizytacji kopalni, wiosną 1905 roku zauważył na zboczu wyrobiska, błyszczący „przedmiot”. Początkowo, zapewne z powodu rozmiaru Wells podejrzewał iż ma do czynienia z kawałkiem szkła. Bardzo szybko okazało się jednak że jest to prawdziwy klejnot. Wells ochrzcił kamień na cześć Sir Thomasa Cullinana, który wizytował kopalnię poprzedniego dnia. Niedługo po odkryciu – diament trafił jak prezent w dniu 66 urodzin króla Edwarda VII ( 6 listopada 1907r). Cullinan tak zachwycił brytyjskiego monarchę, iż ten niezwłocznie zdecydował o ubezpieczeniu diamentu na niebotyczną w tamtych czasach kwotę 1.25 miliona dolarów i przekazaniu go do podziału i oszlifowania. Wybór padł na Józefa Asschera, najbardziej utytułowanego szlifierza, który zajmował się m.in. szlifowaniem innego sławnego diamentu – Excelsior.

10 lutego 1908 roku, po ponad miesięcznej analizie i badaniu kamienia – Asscher zdecydował o podzieleniu kamienia. Napięcie było tak ogromne, że jak wspominał personel pracowni Asschera – wydawało się iż cały Amsterdam stanął i w napięciu oczekiwał co się wydarzy. Asscher wybrał miejsce na powierzchni diamentu, przyłożył stalowy przecinak i go uderzył metalowym prętem .

Ostrze złamał ale diament pozostał nietknięty…

Po krótkiej przerwie szlifierz zaatakował kamień ponownie. Tym razem podział nastąpił tak łatwo że zaskoczył obserwatorów jak i samego Asschera. Matthew Hart w swej książce „Diamond: A Journey to the Heart of an Obsession” opisuje ten moment. Podobno wśród wielu osób którzy przybyli aby być świadkami historycznego podziału tak wspaniałego klejnotu, na specjalną prośbę Asschera – był także lekarz oraz pielęgniarka. Jak zaręczali świadkowie – kiedy podczas drugiego , już udanego podejścia do podziału Cullinana, ten przełamał się idealnie na pół – Józef Asscher zemdlał z wrażenia. Jest mało prawdopodobne, że to naprawdę się stało – to bardziej anegdota niż fakt – ale jakże dobitnie i obrazowo naświetla nam powagę całego aktu, jednorazowej możliwości wydobycia piękna z surowego diamentu, lub zniszczenia go jeśliby kamień pękł inaczej. Na szczęście wszystko poszło według założonego planu. Dalej poszło już łatwiej. Postanowiono wydzielić trzy grupy z których wycięto dziewięć głównych klejnotów, 96 mniejszych brylantów i pozostało 9,50 ct nieoszlifowanego materiału.

Dziewięć największych kamieni, oszlifowanych z surowego Cullinana pozostaje albo w brytyjskich klejnotach koronnych lub w osobistym posiadaniu rodziny królewskiej. Te cudowne klejnoty to:

  • Cullinan I, znany również jako Gwiazda Afryki, waży 530,20 karatów i był największym oszlifowanym diamentem na świecie, aż do odkrycia 545ct diamentu – Golden Jubilee , odkrytego również w kopalni Premier Mine. Król Edward umieścił Cullinan I w berle królewskim, w ramach Crown Jewels. Berło można w chwili obecnej podziwiać na wystawie w Tower of London.
  • Cullinan II o masie 317,40 ct, oszlifowany w formie poduszki (cushion) został osadzony w królewskiej koronie. Podobnie jak i berło tak i koronę można podziwiać na wystawie w Tower of London w ramach Crown Jewels.
  • Cullinan III został oszlifowanyw kształcie gruszki (pear shape), diament o masie 94,40 ct, stanowi zwieńczenie Korony Królowej Marii. Często prezentowany wraz z Cullinan IV, jako połaczenie dwóch kamieni tworzą – wisiorek/broszkę. Na wielu portretach królowej Marii można zauważyć właśnie te dwa kamienie noszone w formie zawieszki, jest to także jedna z ulubionych biżuterii królowej Elżbiety II.
  • Cullinan IV, 63,60ct diament w formie poduszki ( cushion), został zamontowany także w koronie królowej Marii. Jak wspomniałem powyżej, może być noszony w połaczeniu z Cullinanem III.
  • Cullinan V diament w kształcie gruszki (pear shape) o masie 18,80ct, pierwotnie został oprawiony w broszce królowej Marii, do noszenia w diademie jej korony jako zamiennik dla Koh-i-noor.
  • Cullinan VI – 11,50 ct, kamień w kształcie markizy, prezent króla Edwarda dla żony – królowej Aleksandry. Obecnie jest to najczęściej noszony diament przez Elżbietę II z wszystkich Cullinanów.
  • Cullinan VII jest 8,80 ct markiza, zamontowana w wisiorku, który zawiera również 6,80ct Cullinan VIII o kształcie poduszki (cushion).
  • Cullinan IX, diament w kształcie gruszki o masie 4,39 ct, został osadzony w pierścionku przygotowanym dla królowej Marii, dziś możemy go często zobaczyć na dłoni królowej Elżbiety II.
Bardzo często słyszy się głosy mówiące o tym iż ogromny Cullinan, który odkryto w 1905 roku jest tylko fragmentem dużo większego kamienia. Być może kolejny kawałek jest wciąż ukryty gdzieś w skale i czeka na odkrycie. Niestety istnieje także inna możliwość – jak zakładają specjaliści istnieje niestety możliwość iż pozostała część została zmiażdżona i zniszczona podczas eksploatacji kopalni…. Niewielu jednak ludzi wierzy w drugi , pesymistyczny wariant, uważając go za mało prawdopodobny. Perspektywa znalezienia drugiej części Cullinana od ponad stu lat dodaje zapału do działalności dla wielu górników i poszukiwaczy.