Kiedy świeżo oszlifowane diamenty opuszczają szlifiernię najczęściej są od razu kierowane do laboratorium gemmologicznego, w celu wykonania oceny jakości i wydania stosownego certyfikatu. Proces znany jako certyfikacja diamentu jest zlecany najczęściej zewnętrznej stronie, zajmującej się kompleksową obsługą w tym temacie. Renomowane laboratoria zatrudniają profesjonalnych gemmologów oraz ekspertów, którzy specjalizują się w ocenie i klasyfikacji diamentów. Dziś z pomocą przychodzi coraz bardziej zaawansowana technologia. Kolorymetr, diascan i inne urządzenia – laserowo i komputerowo pomagają w ocenie barwy, jakości szlifu, masy kamienia. Właściwie jedynie ocena czystości kamienia spoczywa prawie w całości na barkach eksperta który dokonuje oceny. Do każdego kamienia jest sporządzana mapka, w której zaznaczane są wszelkie inkluzje, zanieczyszczenia, ale także cechy szlifu jak szczerby czy dodatkowe fasety. Kiedy kamień przejdzie już przez szczelne sito selekcji, zostanie sprawdzony pod kątem 4C, dokładnie zostanie opisana jego budowa i jakość szlifu, sprawdzeniu poddane zostanie naturalne pochodzenie diamentu – laboratorium wystawi certyfikat potwierdzający wszystkie w/w informacje. Certyfikat uznanego instytutu zapewnia bezstronną i rzetelną ocenę cech oraz jakości diamentu. Każdy certyfikat posiada swój numer i jest przypisany dla jednego, konkretnego kamienia. Można śmiało stwierdzić iż diament po certyfikacji tworzy całość wraz z swym certyfikatem.

Certyfikat diamentu nie jest wyceną. Ocena zawarta w dokumencie ma na celu właśnie pomóc w ustalaniu wartości kamienia, nierzadko do celów ubezpieczeniowych.

Certyfikacja diamentów jest nieoceniona w określaniu i potwierdzaniu dokładnej jakości kamieni. Jak wiadomo na rynku działa bardzo wiele różnych instytutów i laboratoriów , jednakże certyfikaty większości z nich pozostawiają wiele do życzenia, nie zawsze oddając rzeczywisty stan.

Jaki więc certyfikat wybrać ? Które laboratorium daje pewność iż jego dokumentacja jest rzetelna i szanowana w kręgach osób zajmujących się sprzedażą i obrotem diamentami ?

Stare przysłowie mówi : „ Król jest tylko jeden !” Analizując sytuację na rynku certyfikacji kamieni szlachetnych nie trudno się nie zgodzić z tym hasłem. Najstarszym, największym i najbardziej szanowanym a zarazem jednym z najlepszych instytutów gemmologicznych na świecie jest amerykańska GIA. Gemological Institute of America w przeciwieństwie do innych laboratoriów nie jest w jakikolwiek sposób powiązana z giełdami czy firmami diamentowymi. Instytut założony został w 1931 roku przez małżeństwo pasjonatów Beatrice i Roberta M. Shipleya. Będąc organizacja non-profit, GIA wniosło olbrzymi wkład w normalizację i standaryzację klasyfikacji diamentów i innych kamieni szlachetnych. W chwili obecnej posiada na całym świecie 10 profesjonalnych laboratoriów i 13 szkół ulokowanych obok nich, które wykształciły ponad 200 000 ekspertów, graderów oraz gemmologów. Tak naprawdę zasadę 4C , kryteria oceny szlifu, odkrycie zjawiska fluorescencji jak i najbardziej popularną skalę barwy – zawdzięczamy specjalistom tegoż instytutu. W 2014 roku GIA zmieniło wygląd swoich certyfikatów, obecnie dokument ma formę poziomą ( od tej pory orientacja certyfikatu była pionowa ), dominują w nim złote kolory. Format pozostał taki sam i jest nieco większy niż kartka A4, a dla małego raportu wydawanego najczęściej dla kamieni poniżej 1 ct dokument jest wielkości A6. Jakie informacje znajdziemy w certyfikacie instytutu GIA przedstawia zdjęcie poniżej.

Dokumenty certyfikacji wydane przez laboratoria GIA są najbardziej pożądanymi i rozpoznawalnymi certyfikatami na świecie. W przypadku kamieni o doskonałej jakości – certyfikat GIA jest dodatkowym gwarantem szybszej możliwości upłynnienia takiego diamentu niż gdyby posiadał on certyfikat innego laboratorium.

Na rynku znajdziemy diamenty certyfikowane przez inne laboratoria gemmologiczne, oceny i dokumentacja przez nie wystawiana jest także na bardzo wysokim poziomie, dlatego przedstawimy je pokrótce poniżej:

IGI to laboratorium o amerykańskich korzeniach, posiada siedziby w największych, światowych miastach takich jak Antwerpia, Nowy York, Tokio, Dubaj czy Szanghaj, co sprawia, że IGI jest aktualnie największym na świecie diamentowym ośrodkiem badawczym. International Gemological Institute (Międzynarodowy Instytut Gemmologiczny) jest dość dobrze rozpoznawalny na całym świecie, jego ekspertyzy mają solidne oparcie, a certyfikaty są bardzo rzetelne.

HRD Antwerp Institute of Gemmology – to jedyne , typowo europejskie laboratorium gemmologiczne, którego dokumenty warto rozważyć dokonując zakupu certyfikowanego diamentu. Ośrodek ten ulokowany jest tylko w Antwerpii, działa obok najstarszej giełdy diamentowej na świecie Diamantclub, założonej już w 1893 roku. Certyfikaty są dość popularne w Europie i Azji, niestety laboratorium nie potrafi przebić się zupełnie na rynku amerykańskim, gdzie diamenty certyfikowane przez HRD są zupełną rzadkością.

Argyle – laboratorium przy kopalni diamentów Argyle w Australii. Dokumenty wystawione potwierdzają pochodzenie diamentu, najczęściej występują jako uzupełnienie do certyfikatu diamentu kolorowego wystawionego przez laboratorium GIA.